Nasıl Doğarız ?

İnsanlarda iyilik ve ahlak doğuştan gelen bir özellik midir yoksa iyi veya kötü olmayı çevremizden mi öğreniriz? Yapılan deney temelinde kuramsal karşılaştırmalar yaparak inceleme yapalım.

25.05.2020
372

5 6 aylık bebeklere izletilen kukla gösterilerinde iyi ve kötü davranan oyuncaklara karşı bebeklerin tepkileri ve seçimleri kayıt altına alınıyor.

-Kutudan oyuncak almaya çalışan kukla ve ona yardım eden sarı tişörtlü kukla / kutudan oyuncak almaya çalışan kukla ve onu engelleyen, kötü davranan mavi tişörtlü kukla.-

5 aylık bebeğe sarı ve mavi tişörtlü kuklalar, herhangi biri öne çıkarılmadan gösteriliyor ve bebeğin sarı tişörtlü iyi kuklayi tercih ettigi kaydediliyor. Bu deneyde bebeklerin ¾ ü iyi olan kuklayı seçiyor. 

0-3 aylık bebeklere de uygulanan bu deneyde de bebeklerin iyi kuklaya, kötü kukladan çok daha uzun baktıkları, inceledikleri kaydediliyor.

Benzer çalışmalarda da ayni doğrultuda tutarlı sonuçlar elde ediliyor. 

Sonuçlar gösteriyor ki insanoğlu doğuştan faydalı bir birey olma içgüdüsü ve iyiye meyilli doğuyor.

Bebekler ve Kuklalar

Bebekler ve Kuklalar

Bir başka benzer çalışma şu şekilde:

Topla oyun oynayan iki kukla gösteriliyor, yeşil tişörtlü kukla topu alıp kaçıyor. İkinci seneryoda topu alıp kaçan yeşil tişörtlü kukla kutudan oyuncağı almaya çalışıyor. Yanında duran diğer iki kukladan biri yardım ederken, diğeri engelliyor. Bebeğe uzatılan yardım eden ve engelleyen kukladan, engelleyen kuklayı seçiyor. Bu çalışmada bebeklerin %81i engelleyen kuklayı seçiyor. Yani bebekler hırsız olan kuklayı cezalandırıyor.

Sonuçlara göre insanlar doğuştan temel düzeyde adalet duygusuna sahip doğuyor, diyebiliriz.

Bu deney Skinner’in çocuklarımıza her şeyi öğretmek zorundayız, düşüncesini rafa kaldırtıyor. Ayni şekilde “insan boş levha ile doğar” diyen Locke’nin dediğini de.

Bu çalışmayı yapan psikologlar; insanların temelden ahlaki bir davranış getirdiklerini, adalet anlayışımızın, doğru-yanlış anlayışımızın biyolojik temelleri olduğunu söylüyorlar.

İnsanoğlu doğası gereği kendine benzeyenlerle bir arada olmaya, onlara daha sempati duymaya meyillidir. Konu üzerine yapılan başka bir çalışma da şöyle:

Deney Görüntüleri

Kraker ve kahvaltılık gevreklerden krakeri seçen bebeğe, krakeri ve kahvaltı gevreğini seçtiğini gösteren kuklalar gösteriliyor. Bebeğin seçimi krakeri seçen kukla oluyor.

Devamında kahvaltı gevreğini seçen kuklanın oyuncak almaya çalıştığı ve krakeri seçen(kendi seçimiyle aynı olan) kuklanın yardım ettiği, bir başka kuklanın da engellediği izletiliyor. Kendi seçimiyle aynı olan kuklayı mı yoksa kötü davranış sergileyen diğer kuklayı mı seçeceği bekleniyor. Bebek kötü davranan kuklayı seçiyor.

Görüyoruz ki bebek, farklı tercihte bulunan kuklaya kötü davranılmasını istiyor. Deneydeki bebeklerin %87si ayni tepkiyi veriyor.

Sonuç olarak anlıyoruz ki bebekler ön yargılarıyla davranıyor ve cezalandırıyor.

Genel bir yargıya varacak olursak biz doğuştan bazı bilgilerle doğuyoruz. Büyüdükçe bu çok yönlü duygularımızı törpülüyor, kullanıyor, geliştiriyor veya kullanmıyoruz. Çok yönlü doğup hangi özelliğimizi beslersek öyle bir insan oluyoruz.

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.